Uthando Olungaphezu Kwezothando
- Yolanda Makhubele
- Apr 7, 2025
- 1 min read

Ulimi alulona nje ithuluzi lokuxhumana; luwukushaya kwenhliziyo / ukuphila kwamasiko, ubuwena kanye nomphakathi. ENingizimu Afrika, ngokuhlukahluka kwamasiko ayo okucebile, ukulondoloza izilimi zomdabu kuyisihluthulelo sokulondoloza amagugu ahlukahlukene esizwe.
Ukubaluleka Kwamasiko Ezilimi Zomdabu
Izilimi zomdabu zihlanganisa umlando, amasiko, nemibono yomhlaba yezikhulumi zazo. Zidlulisela ukubonakaliswa okuyingqayizivele kothando, izibopho zomndeni kanye nezindinganiso zomphakathi. Njengoba iNingizimu Afrika igubha iminyaka engamashumi amathathu yentando yeningi, ukuzindla ngokuhlukahluka kwezilimi kuba okubalulekile. Naphezu kokubaluleka kwazo, izilimi eziningi zomdabu zibhekana nezinselele ezinjengokwenqaba ukusetshenziswa, ikakhulukazi ezizukulwaneni ezisencane, nokumelwa okulinganiselwe kwabezindaba nezemfundo. Ukulahleka kwalezi zilimi kungasho ukulahleka kobunikazi bamasiko nezinhlelo zolwazi zendabuko.
Izinhlelo Zokulondoloza Nokukhuthaza Izilimi Zomdabu
Imizamo iyaqhubeka nokuvuselela nokukhuthaza izilimi zomdabu kulo lonke elaseNingizimu Afrika. I-Pan South African Language Board iqalise amaphrojekthi afana nokukhiqizwa kwesichazamazwi solimi lwesiSwati, ihlose ukuhlinzeka ngosizo oludingekayo kothisha nokwakha izinhlelo/amasistimu ezincwadi zezibalo zesiSwati. Ukubambisana nabashicileli, njenge-MacMillan, ifaka isandla ukusiza le mizamo.
Indima Yabezindaba Ekulondolozeni Ulimi
Abezindaba badlala indima ebalulekile ekukhuthazeni izilimi zomdabu, nokho kuye kwehla ekuqondeni nasekusetshenzisweni kwalezi zilimi, ikakhulukazi kubantu abasha.
Ukuze kubhekwane nalokhu, kuye kwahlelwa amasemina nezingxoxo, okuhlanganisa ababambi qhaza abasemqoka abanjenge-Pan South African Language Board kanye nabasebenza ngolimi lwendabuko ukuze bathole izixazululo eziwusizo zokuvuselela lezi zilimi.
Imizamo Yomphakathi Nendlela Eya Phambili
Imiphakathi nayo ibamba iqhaza elibonakalayo ekulondolozeni ifa layo lolimi. Ngokufundisa izingane ngezilimi zazo zomama/zebele nangokugxilisa umuzwa wokuziqhenya ngamakhono azo olimi, ikusasa lezilimi zomdabu lingavikeleka. Ukulondoloza izilimi zomdabu akukhona nje ukugcinwa kwamagama nohlelo lolimi; kumayelana nokuvikela ingqikithi yobunikazi bamasiko nokuqinisekisa ukuthi ukuhlukahlukana kwengcebo yamagugu aseNingizimu Afrika iyaqhubeka nokuchuma. Ngemizamo yokubambisana emfundweni, kwezobuchwepheshe, kwabezindaba nasemphakathini, uthando ngalezi zilimi lungavuselelwa, luzivumele ukuba zichume ezizukulwaneni ezizayo.
Sources: Southafrica.un.org, Culturalsurvival.org, SAnews.gov.za



Comments