top of page

Ukusuka Ekuqwasheni Kuye Ezenzweni: UkunikaImiphakathi Amandla Okuvikela Izingane

  • Writer: Yolanda Makhubele
    Yolanda Makhubele
  • May 27, 2025
  • 2 min read



ENingizimu Afrika, lapho izingane eziningi zibhekana khona nezingozi zansuku zonke njengokuhlukunyezwa, ukunganakwa, nokuxhashazwa, umthwalo wokuzivikela awukwazi ukuhlala kuphela kosonhlalakahle noma eminyangweni kahulumeni.


Kumelwe kube umzamo ohlanganyelwayo, oqala kuyo kanye imiphakathi lapho izingane zihlala khona, zidlala khona, futhi zifunda khona. Ukusuka ekuqwasheni uye ezenzweni kusho ukunika abantu abavamile amandla okuba ngabanakekeli bamalungelo ezingane ngezindlela ezingokoqobo, eziqhubekayo. Nakuba imikhankaso kazwelonke efana neSonto Lokuvikelwa Kwezingane (ebanjwa minyaka yonke kusukela ngasekupheleni kuka-Meyi kuya ekuqaleni kuka-Juni) isiza ekuqwashiseni okudingeka kakhulu, umsebenzi wangempela wenziwa ngamavolontiya endawo, othisha, abanakekeli, amaqembu enkolo, nama-NGO. Lemizamo yamazinga aphansi emiphakathi ivamise ukuba yizinga lokuvika lokuqala futhi elisemqoka kakhulu ekuhlonzeni izingane ezisengozini nokuqinisekisa ukuthi zithola usizo kusenesikhathi.


EGoli: Ukwakha izindawo eziphephile emalokishini

Lapha eGoli, ikhaya Lethemba, yisikhungo esixhaswe nguhulumeni esise-Braamfontein, esisebenza nezingane ezithintwe udlame lwasekhaya nokuhlukunyezwa ngokocansi. Lesi sikhungo sinikeza ukwelulekwa ngosizi, amasevisi okulungiselela inkantolo, nendawo yokwelapha esekelwe ekudlaleni yezingane. Ezindaweni ezinjenge-Diepsloot ne-Alexandra, inhlangano ebizwa ngokuthi i-Teddy Bear Foundation idlala indima ebalulekile ekuvimbeleni ukuhlukunyezwa kwezingane. Izinze e-Charlotte Maxeke Academic Hospital, kanti lenhlangano yenza izinkulumo ezikoleni, iqeqeshe othisha ukuba babone izimpawu zokuhlukunyezwa, futhi ihlinzeka ngezivivinyo zezokwelapha ezincike emthethweni kanye nokwelashwa kwezingane eziye zabhekana nodlame.


Esinye isinyathelo esiphawulekayo yi-MES (Mold, Empower, Serve) e-Hillbrow, eqhuba izinhlelo zokunikeza intsha amandla nezinhlelo zangemva kokunakekelwa. I-MES inikeza ukudla, ukusekela umsebenzi wesikole owenziwa emakhaya, kanye nemisebenzi ephephile yangemva kwesikole ukuze kugcinwe izingane zingekho emigwaqweni futhi zingekho ezindaweni

eziyingozi.


EPitoli: Ukwesekwa kwamazinga aphansi emiphakathi

Isikhungo esibizwa ngokuthi I-University of Pretoria’s Centre for Child Law sigxile ekumelweni kwezomthetho futhi ivame ukusekela amacala asemazingeni aphansi lapho amalungelo ezingane ephulwa khona. Umsebenzi wabo uqinisekisa

ukuthi ngisho nezingane ezisengozini kakhulu ziyakwazi ukuthola ubulungiswa. Okwamanje, isikhungo i-Saartjie Baartman

Centre esiseNyakatho nePitoli sibambisene nezisebenzi zomphakathi ukuze zifundise abazali ngesiyalo esihle nokungenelela kusenesikhathi, kusize ekunciphiseni udlame olwenzeka ekhaya, lapho kuvela khona izehlakalo eziningi

zokuhlukunyezwa.


Ukunika abantu abadala amandla ngolwazi

Esinye semigoqo emikhulu ekuvikelweni kwezingane ukuntuleka kolwazi. Abantu abadala abaningi abaqiniseki ukuthi bangakubona kanjani ukuhlukunyezwa noma yiziphi izinyathelo okufanele zithathwe lapho ingane ibathululela

isifuba. Yingakho izinhlangano ezinjenge-SADAG ne-Children’s Institute SA zinikeza izinsiza zamahhala ku-inthanethi namathuluzi okuqeqesha ukusiza othisha, abahlengikazi, nabaholi bomphakathi ukuba bazethembe kakhudlwana

ekuphenduleni ngendlela efanele.


Ngaphezu kwalokho, imitholampilo yasendaweni nezikole zivame ukugubha imicimbi Yesonto Lokuvikelwa Kwezingane, ehlanganisa imidlalo, imibukiso yonodoli, nezinkulumo zomphakathi ezakhelwe ukufundisa izingane ngamalungelo azo ngezindlela ezingakwazi ukuziqonda.


Lokho ongakwenza?

• Funda izimpawu zokuhlukunyezwa nezokuphathwa budedengu

• Khuluma uma usola ukuthi kukhona okungahambi kahle

• Volontiya noma unikele ezinhlanganweni zendawo zenhlalakahle yezingane

• Siza ukuqala noma ukusekela indawo ephephile noma uhlelo lwangemva kwesikole endaweni yangakini

• Khuthaza ukuba ngumzali omuhle nezingxoxo zenhlalakahle yengqondo phakathi kontanga.


Ukuvikelwa kuqala ngathi

INingizimu Afrika inemithetho enamandla evikela izingane, kodwa imithetho iyodwa ayanele. Ushintsho lwangempela lwenzeka lapho imiphakathi ihlangana ndawonye, yaqwasha, yahloma, futhi yazimisela ukuthatha isinyathelo.


Ngokushintsha usuke ekuqwasheni buthule kuye ekuzibandakanyeni okusebenzayo, umuntu ngamunye wethu angabamba iqhaza ekwakheni indawo ephephile, enothando kakhudlwana ukuze zonke izingane zikhule, zifunde, futhi zichume.

 
 
 

Comments


bottom of page